Τό Εὐαγγέλιο στήν Ὑμνολογία
Στά ζωηφόρα νάματα τοῦ Ἰορδάνη

 Ἕνας θαυμάσιος χειραγωγός, πού μᾶς βοηθᾶ νά προσεγγίσουμε τά γεγονότα  τῆς πίστεώς μας, εἶναι ἡ ἐκκλησιαστική μας ὑμνολογία. Μέ τή δική της καθοδήγηση θά ἐπιχειρήσουμε νά ψηλαφήσουμε τή Βάπτιση τοῦ Κυρίου.
 Τίς ἱστορικές πληροφορίες πού παρέχει τό Εὐαγγέλιο γιά τή Βάπτιση πλουτίζουν οἱ ὑμνογράφοι μέ δικούς τους θεολογικούς σχολιασμούς καί προσωπικά βιώματα.
 Συγκεκριμένα, γιά τό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, πού «μολεῖ (=ἔρχεται) πρός τό Βάπτισμα» «ἐν Ἰορδάνῃ»:
 * Θυμοῦνται τή θεανθρώπινη φύση του. Αὐτός εἶναι «ὁ πρό τῶν αἰώνων συνεδρεύων Πατρί καί τῷ Πνεύματι», ὁ «φωτός ὤν χορηγός», πού ὅμως ἐνανθρώπησε «φορέσας τήν τοῦ δούλου μορφήν».
 Θαυμάζουν τή συγκατάβασή του. Ὡς ἀναμάρτητος ὁ Ἰησοῦς δέν εἶχε ἀνάγκη Βαπτίσματος γιά τήν προσωπική του κάθαρση. Ἀλλά καί «μή χρήζων βαπτισθῆναι σαρκί» συγκατέβη νά τηρήσει ὅλες τίς τελετές καί τούς τύπους, πού ἀπό τό Νόμο ἐπιβάλλονταν σ᾿ ἐκείνους, τούς ὁποίους ἦρθε νά σώσει.
 * Ἰδιαίτερα τονίζουν τό ἑκούσιο τῆς συγκατάβασής του· «Ἰησοῦς ἐφίσταται θέλων πρός ποταμόν Ἰορδάνην». Συγκλονισμένος ὁ ὑμνογράφος ἀναφωνεῖ: «Μέγα τό μυστήριον τῆς οἰκονομίας σου!».
 Μέ πληθώρα ἐκφραστικῶν εἰκόνων καί δυνατῶν ἐκφράσεων οἱ ἐκκλησιαστικοί μας ὕμνοι παρουσιάζουν τήν αἰτία, τό σκοπό καί τά ἀποτελέσματα τῆς Βάπτισης τοῦ Κυρίου.
 Αἰτία εἶναι ἡ «εὐσπλαγχνία τοῦ Κυρίου», ἡ ὁποία τόν ἔφερε στή γῆ.
 Ὁ σκοπός γιά τόν ὁποῖο ὑποβάλλεται στό Βάπτισμα ὁ Κύριος εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ὁποία ἀπεικονίζεται μέ πλῆθος ἁγιογραφικῶν καί ἄλλων παραστάσεων. Παρουσιάζεται ὡς συντριβή τῶν κεφαλῶν «τῶν δρακόντων», ἐξουδετέρωση τοῦ πολεμίου τοῦ «κεκρυμμένου τοῖς ὕδασι», ἀπελευθέρωση ἀπό τήν πλάνη τοῦ ἐχθροῦ καί τή δουλεία τοῦ ἀλάστορος καί ἀλλοτρίου, φωτισμός τῶν «ἐν σκότει». Ἀναγόμενοι στήν ἀρχή τοῦ ἀνθρώπινου γένους, οἱ ὑμνογράφοι λένε ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἦλθε στόν Ἰορδάνη «ἐκπλῦναι θέλων τοῦ Ἀδάμ τό χειρόγραφον».
 Τά ἀποτελέσματα τοῦ Βαπτίσματος τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ κάθαρση τῆς ἀνθρώπινης φύσεως, ὁ ἀνακαινισμός, ἡ ἀνάπλαση, ἡ ἀναγέννηση καί ὁ ἁγιασμός της, ἡ κάθαρση καί ἀνακαίνιση τῆς εἰκόνας, ἡ λύτρωσή της ἀπό τή φθορά καί τήν κατάρα τῆς Ἐδέμ, ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, ἡ καταλλαγή μέ τόν Πατέρα, ἡ ἐπάνοδος στήν «πρίν... εὐγένειαν», ἡ ἀθανασία. Ἀποξηραίνονται πλέον τά θολά νερά τῆς ἀπιστίας καί τῆς κακίας, καθώς ἀναβλύζει ἡ θεία ἄφεση ἀπό τόν Κύριο, πού εἶναι «ῥεῖθρον ἀγαθότητος, ποτίζων ἀφθαρσίας νάματα».
 Τώρα τό γένος μας ντύνεται μέ βασιλική ἀλουργίδα, διότι ὁ «κατά φύσιν» Υἱός τοῦ Πατρός μᾶς καθιστᾶ υἱούς «κατά χάριν», καί ἡ Ἐκκλησία μέ τό Βάπτισμα ἀποκτᾶ «τέκνα πολλά». Μέ τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν προσφέρει ἐπίσης ὁ Κύριος σ᾿ ὅλους τό φωτισμό του. Οἱ πρώην τυφλοί δέχονται τήν ἄρρητη ἔλλαμψη τοῦ φωτός τοῦ Κυρίου.
 Ὅλες αὐτές τίς δωρεές τοῦ Βαπτίσματος τοῦ Κυρίου βιώνουν πρακτικά οἱ πιστοί μέ δύο συγκεκριμένες ἐκκλησιαστικές πράξεις-Μυστήρια:
 α) Μέ τό δικό τους Βάπτισμα. Ὁ μοναχός Κοσμᾶς, κατακλείοντας τόν Κανόνα τῶν Θεοφανείων, προτρέπει: «Συντηρώμεθα χάριτι... καί σφραγῖδι... οὕτω καί ἡμῖν ἐξόδιον τό θεῖον τοῦτο τῆς παλιγγενεσίας λουτήριον ἔσται».
 β) Μέ τό «ἐπαναλαμβανόμενο Βάπτισμα», τή συνεχῆ μετάνοια. «Ἀποκενοῦντες δακρύων πηγάς οἱ πιστοί ἐξ ὀφθαλμῶν, καθάρωμεν πάντα ῥύπον ψυχῶν καί φῶς ἐν φωτί τρισσόν ὀψόμεθα βαπτισθῆναι Χριστοῦ ἐρχομένου...», συνιστᾶ τό πρῶτο τροπάριο τῆς η΄ ὠδῆς τοῦ Κανόνα «ἐν τοῖς Ἀποδείπνοις» τῆς 3ης Ἰανουαρίου.
 Οἱ εὐεργεσίες τοῦ Βαπτίσματος δέν περιορίζονται μόνο στό ἀνθρώπινο γένος. Ξεχύ-ονται σ᾿ ὅλη τήν πλάση. Καθώς ἀνέρχεται ὁ Χριστός «ἐκ τοῦ ὕδατος, συναναφέρει ἑαυτῷ τόν κόσμον». Ἁγιάζει «πᾶσαν τήν κτίσιν». Φωτίζεται ὁ οὐρανός καί «τῶν ὑδάτων ἡ φύσις εὐλόγηται». Ἰδιαίτερα ἐνδιαφέρουσα εἶναι ἡ θέση τήν ὁποία προβάλλουν οἱ ὑμνογράφοι γιά τόν ἁγιασμό τῆς φύσεως. Τή βλέπουν νά ἁγιάζεται καί νά ἐξυψώνεται κι αὐτή μαζί μέ τόν ἄνθρωπο, νά καθίσταται φιλική πρός αὐτόν καί συνεργός του γιά τή φυσική ἀλλά καί γιά τήν πνευματική του ζωή. Ἔτσι, καί μέσα ἀπό τούς ὕμνους τῶν Θεοφανείων, ἐπικυρώνεται ἡ ἁγιογραφική θεώρηση τῆς κτιστῆς δημιουργίας καί ἀναγνω-ρίζεται τό προβάδισμα τῆς Ἐκκλησίας στή λύση τοῦ τόσο ἐπίκαιρου σήμερα οἰκολογικοῦ προβλήματος.
Σοφία Καρακασίδου
 Δρ. Θεολογίας