Τελικά τί εἶναι ὁ Χριστός;

Τό ἐρώτημα αὐτό ἴσως ἠχεῖ περίεργα, δεδομένου ὅτι τό πρόσωπο τοῦ Κυρίου ἐδῶ καί δυό χιλιάδες χρόνια εἶναι κοινό σημεῖο ἀναφορᾶς γιά δισεκατομμύρια ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἀναγνωρίζονται ὄχι μόνο θρησκευτικά ἀλλά καί πολιτισμικά μέ τό ὄνομά του. Οἱ χριστιανοί καί ὁ Χριστιανισμός ἀποτελοῦν τό κύριο συστατικό στοιχεῖο τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας τῶν νεοτέρων χρόνων. Χωρίς τή μορφή τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀνόητη ὁποιαδήποτε ἀνάλυση τοῦ κόσμου μας.

Ὡστόσο τό ἐρώτημα παραμένει. Μέσα στή σύγχυση πού ἐπικρατεῖ στά ὅρια τῆς σχετικότητάς μας γύρω ἀπό τό ζήτημα «ἀλήθεια», ἡ ἔννοια τοῦ Χριστοῦ ἔχει κι αὐτή σχετικοποιηθεῖ. ῾Ο ᾿Ιησοῦς ἔγινε εἴδωλο -πού λατρεύεται μέ σπονδές χρυσοῦ-, ἰδεολογία, τέχνη, ἐθνικιστικό σύμβολο, ἄλλοθι διενέξεων καί πολέμων. Πολλές φορές στό ὄνομά του χριστιανοί ἐκστράτευσαν ἐναντίον χριστιανῶν. Κι ἄλλοτε ἡ δική του διδασκαλία γιά τήν ἀγάπη καί τήν ἀνοχή χρησιμοποιήθηκε γιά νά καλυφθοῦν ἐγκλήματα καί νά ὑποσταλεῖ ἡ σημαία τῆς δικαιοσύνης.

Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι μᾶς «βολεύει» ἕνας τέτοιος Χριστός. ῞Ενας Χριστός πού ἐμπλέκεται στίς δολοπλοκίες μας, πού εὐλογεῖ τήν ἀπάνθρωπη ἀδιαφορία μας, πού ὑπηρετεῖ -γιατί ὄχι- τίς θρησκευτικές μας ἀνάγκες καί ἐξευμενίζεται μέ ἀφιερώματα, τάματα καί προσκυνήματα. ῞Ενας Χριστός πού οὐσιαστικά διακονεῖ δουλικά τό θέλημά μας, εἶναι ὁ μόνος Χριστός πού μᾶς χρειάζεται.

Ἡ εἰκόνα αὐτοῦ τοῦ «Χριστοῦ» θυμιάζεται σήμερα παγκοσμίως. ῎Ισως ποτέ ἄλλοτε δέν εἶναι πιό ἐπίκαιρος ὁ ἀπελπισμένος λόγος τοῦ Ντοστογιέφσκυ, πού ζωγράφισε στή φοβερή μορφή τοῦ μεγάλου ἱεροεξεταστῆ ὅλη τή φθορά ἑνός «Χριστοῦ» ἀντίχριστου. ῎Ας εἴμαστε εἰλικρινεῖς. ῎Αν στίς ἡμέρες μας παρατηρεῖται στροφή τῶν ἀνθρώπων πρός τή θρησκεία, αὐτό δέν σημαίνει ὅτι ἀνακαλύπτεται πάλι ἡ ᾿Εκκλησία. Οἱ ἄνθρωποι θέλουν νά προσεγγίσουν τόν Θεό μέ τούς δικούς τους ὅρους. Δέν προτίθενται νά ἀλλάξουν τίποτε ἐπάνω τους. ῎Αν κάποιος πρέπει νά ἀναπροσαρμοστεῖ αὐτός εἶναι ὁ Χριστός. Ὁ ἱεροεξεταστής μᾶς ἐκπροσωπεῖ ἐπάξια, ὅταν καυχᾶται ὅτι διόρθωσε τό ἔργο Του.

Ὁ Χριστός ὅμως δέν εἶναι στήν πραγματικότητα τίποτε ἀπ᾿ ὅλα αὐτά. ῾Ο Χριστός εἶναι πρίν ἀπ᾿ ὅλα καί πάνω ἀπ᾿ ὅλα πρόσωπο. Αὐτό μέ ἁπλά λόγια σημαίνει ὅτι δέν μπορεῖ νά μεταβληθεῖ σέ ἰδεολογία. Δέν μπορεῖ νά μετατραπεῖ σέ ἄρθρα νόμου πού σήμερα μᾶς συμφέρει νά κυρώνουν αὐτή μας τήν ἐπιθυμία καί αὔριο τήν ἄλλη. Δέν μπορεῖ νά ὑποβιβαστεῖ σέ θρησκεία ἑταιρεία θαυμάτων, πλούτου, ἐξουσίας.

Τόν Χριστό τόν πλησιάζει κανείς ἔτσι ὅπως εἶναι. Μέσα ἀπό τήν ἀποκάλυψη τῆς Γραφῆς, ὅπως τό ῞Αγιο Πνεῦμα τήν ἑρμηνεύει στήν ᾿Εκκλησία. Καί ἀκριβῶς ἐπειδή εἶναι πρόσωπο δέν ἀλλοιώνεται. Παραμένει πάντοτε «ὁ αὐτός καί εἰς τούς αἰῶνας» ( ῾Εβ 13,8). Αὐτό σημαίνει ὅτι ὅταν κάποιος ἀναγνωρίζει στόν Χριστό χαρακτηριστικά πού δέν ἔχει, τότε αὐταπατᾶται ἤ ἐξαπατᾶ. Περιγράφει ἄλλο πρόσωπο. Μ᾿ αὐτόν τόν τρόπο ὁριοθετεῖται ἡ αἵρεση καί ἡ πλάνη καί ἐξηγεῖται πολύ καλά ἡ ἐπιμονή τῶν ἁγίων πατέρων στήν ὑπεράσπιση τῆς ἀλήθειας. Δέν ἀγωνίζονταν νά διαφυλάξουν ἰδέες ἀλλά τό πρόσωπο τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος ἀγάπησε τήν ᾿Εκκλησία «εἰς τέλος» (᾿Ιω 13,1).

Αὐτός ὁ Χριστός εἶναι «ἐπικίνδυνος». ᾿Απειλεῖ τό βόλεμά μας, πάει κόντρα στήν ἰδιοτέλειά μας, ἀνατρέπει τά «θέλω» μας, τό ἀσυγκράτητο «ἐγώ» μας. Κι αὐτό διότι ὅταν δύο πρόσωπα συναντῶνται ἐλεύθερα καί θέλουν νά ἐπικοινωνήσουν, ἡ ἀγάπη, πού χρειάζεται ἀπαραίτητα σ᾿ αὐτή τή σχέση, «ἐπιβάλλει» τή θυσία. Πρέπει κάτι νά θυσιάσουν, προκειμένου νά ἀντιμετωπίσει μέ ἰσοτιμία ὁ ἕνας τόν ἄλλο. ᾿Αλλιῶς δέν γίνεται.

Καί ὁ μέν Υἱός τοῦ Θεοῦ ἀνέλαβε τό μέγιστο βάρος. ῎Εγινε ἄνθρωπος καί ταπεινώθηκε τόσο πολύ πού πέθανε γιά μᾶς «γενόμενος ὑπέρ ἡμῶν κατάρα» (Γα 3,13). ῾Η δική μας ἡ θυσία ὅμως γι᾿ αὐτή τήν ἀγάπη ποιά εἶναι; Οἱ ἐντολές τοῦ Χριστοῦ μᾶς φαίνονται σκληρές, ἀνεφάρμοστες, ἀναχρονιστικές, κι ἄς μᾶς διαβεβαιώνει ὁ ἴδιος ὁ Κύριος ὅτι ὁ νόμος Του εἶναι «χρηστός» καί τό φορτίο του «ἐλαφρόν» (Μθ 11,30). Εἶναι διότι δέν ἀγαπᾶμε ἀληθινά. Εἶναι διότι στροβιλιζόμενοι μέσα στή δίνη τοῦ κόσμου χαλαρώσαμε ὑπερβολικά τή συνείδηση τῆς πρώτης ἀγάπης, ἀρχίσαμε νά δουλεύουμε «δυσί κυρίοις» (Μθ 6,24).

Μετά τά τελευταῖα γεγονότα τῆς ἐπίσκεψης τοῦ πάπα στή χώρα μας εἶναι καιρός ἐκκλησιαστική ἡγεσία καί λαός τοῦ Θεοῦ νά ἀντιμετωπίσουμε μέ σοβαρότητα τό ζήτημα αὐτό. Τί εἶναι γιά μᾶς ἐπιτέλους ὁ Χριστός; Μέ ποιό φρόνημα στεκόμαστε ἀπέναντί Του καί ἀπέναντι σέ ὅλους ὅσους προσπαθοῦν νά παραχαράξουν τήν ἄχραντη μορφή Του; Κι ἄν χρειαστεῖ, νά τολμήσουμε! Νά ἀλλάξουμε γραμμή πλεύσης. Οἱ ἅγιοι δέν ἰσχυρίζονται ποτέ ὅτι εἶναι ἀλάθητοι. Δικό τους χαρακτηριστικό δέν εἶναι ἡ τελειότητα. Αὐτή ἀποτελεῖ δωρεά τοῦ Θεοῦ. Δικό τους γνώρισμα-ἀγώνισμα εἶναι ἡ μετάνοια. Καί μετάνοια δέν σημαίνει τίποτε ἄλλο παρά ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας μέ ταπείνωση ἀλλά καί ἀποφασιστικότητα.

Εὐ. Δάκας

Διδάκτωρ Θεολογίας