|
|
| | | |
| |
Χαῖρε Κεχαριτωμένη!
 ᾿Απαράμιλλη εἶναι ἡ τέχνη μέ τήν ὁποία ἡ εὐσέβεια ὕμνησε τήν «ἀνάκρασιν» (=ἀνάμιξη) Θεοῦ καί ἀνθρώπου. Δυνατά ἐπίθετα, πλούσιες ἐκφράσεις, ἔξοχος λυρισμός, ἀνεπανάληπτες ἀντιθέσεις, ρητορικά σχήματα κοσμοῦν τήν ὑμνογραφία τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καί ἀποτελοῦν πρόκληση σέ κάθε ἐποχή γιά φιλολογική μελέτη καί ποιητική ἀνάλυση. ᾿Από τόν πλοῦτο αὐτό τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὑμνογραφίας θά παρουσιάσουμε ἕνα μικρό δεῖγμα, ἐπικεντρώνοντας τήν προσοχή μας στά τροπάρια πού ἀναφέρονται στόν ἀγγελικό χαιρετισμό· «χαῖρε, κεχαριτωμένη· ὁ Κύριος μετά σοῦ· εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξί» (Λκ 1,28). ῾Ο ἄγγελος παρίσταται ἐνώπιον τῆς Παναγίας «μετά δέους ὡς δοῦλος» καί «μετά φόβου». «Τήν Παρθένον ἀσπάζεται». Γενικά στήν ὑμνογραφία τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἀντιλαλεῖ τό «χαῖρε» τοῦ ἀγγέλου, τό «τῆς λύπης ἀντίθετον». Συχνές εἶναι οἱ ἐκφράσεις· «Χαῖρε, ἡ κεχαριτωμένη», «λελαμπρυσμένη, πεποικιλμένη πάσαις ταῖς ἀρεταῖς», «θεοχαρίτωτε»! Οἱ ὑμνογράφοι δίδουν στό «κεχαριτωμένη» ἕνα πλούσιο περιεχόμενο, βάζοντας στό στόμα τοῦ Γαβριήλ·• ᾿Εκφράσεις πού δηλώνουν τήν ἐκπλήρωση πολλῶν προφητειῶν στό πρόσωπο τῆς Παναγίας· «Χαῖρε, βάτε ἄφλεκτε (῎Εξ 3,2)... χαῖρε, ἡ γέφυρα πρός τούς οὐρανούς ἡ μετάγουσα· καί κλῖμαξ ἡ μετάρσιος, ἥν ὁ ᾿Ιακώβ ἐθεάσατο (Γε 28,12)· χαῖρε, θεία στάμνε τοῦ Μάννα (῎Εξ 16,33)», «χαῖρε, ὄρος ἀλατόμητον (Δα 2, 34)», «χαῖρε, λαμπάς» καί «λυχνία φωτός (῎Εξ 25,30· Ζα 4,2)», «χαῖρε, πύλη (᾿Ιζ 44, 2)», «χαῖρε, σκηνή (῎Εξ 26, 1) καί τράπεζα (῎Εξ 25, 22)», «χαῖρε, περιφανές ἁγίασμα (Ψα 131,8)».• Χαρακτηρισμούς πού τονίζουν τόν σημαντικό ρόλο πού ἔπαιξε ἡ Παναγία στό ἔργο τῆς σωτηρίας μας· «Χαῖρε, κατάρας λυτήριον», «χαῖρε, λύσις τῆς ἀρᾶς», «πεσόντων ἀνόρθωσις», «χαῖρε, πάντων ἡ λύτρωσις», «χαῖρε, μόνη τῶν ἀνθρώπων ἡ σωτηρία», «χαῖρε, βροτῶν ἡ ἀνάκλησις», «χαῖρε, ᾿Αδάμ ἡ ἀνάκλησις» καί «τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις καί χαρά τοῦ κόσμου καί ἀγαλλίασις τοῦ γένους ἡμῶν», «χαῖρε, τῆς πάντων αἰτία μόνη χαρᾶς· ψυχῶν, χαῖρε, καθαρτήριον».• Προσαγορεύσεις πού παρουσιάζουν τήν Παρθένο ὡς τό ἐκλεκτό δοχεῖο τοῦ Θεοῦ· «Χαῖρε, μόνη ἐκλεκτή τῷ Θεῷ χρηματίσασα», «χαῖρε, δοχεῖον τῆς ἀχωρήτου φύσεως», «χαῖρε, δοχεῖον Θεοῦ», «δοχεῖον πανέντιμον», «χαῖρε, καθέδρα βασιλική οὐράνιε», «χαῖρε, θρόνε πυρίμορφε τῶν τετραμόρφων ὑπερενδοξοτέρα», «χαῖρε, ὄχημα καθαρόν τῆς θεότητος», «χαῖρε, βάθος δυσθεώρητον», «χαῖρε, ἀκατάληπτον καί ἀνερμήνευτον θαῦμα», «χαῖρε, νυμφών ἀθανασίας», «χαῖρε, ἀνύμφευτε Κόρη καί ἀπειρόγαμε», «χαῖρε, δι᾿ ἧς βρεφουργεῖται ὁ Κτίστης», «χαῖρε, ἁγνή Παρθένε· χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε».
Σοφία Κ. Καρακασίδου Δρ. Θεολογίας
| |
| | | |
|