|
|
| | | |
| |
Β´
Πῆγε ὁ ἀπόστολος Πέτρος στή Ρώμη;
῾Η παπική ἄποψη ὅτι ὁ ἀπόστολος Πέτρος εἶναι ὁ ἱδρυτής τῆς ἐκκλησίας τῆς Ρώμης στηρίζεται κυρίως σέ πληροφορίες ἀποκρύφων κειμένων καί μάλιστα στίς λεγόμενες Ψευδοϊσιδώρειες διατάξεις. Πρόκειται γιά μία συλλογή κειμένων, πού ἔγινε στή Γαλλία κατά τόν 9ο αἰώνα, καί τῶν ὁποίων ὁ συγγραφέας παραμένει ἄγνωστος. Οἱ διατάξεις αὐτές ἀποβλέπουν στήν ἐνίσχυση τῆς παπικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία καί τίς χρησιμοποίησε ἀσύστολα πρός ὄφελός της, παρ᾿ ὅλο πού ἀποδεδειγμένα εἶναι νόθα κείμενα.
᾿Ανατρέχοντας στήν ἀρχή τῶν πραγμάτων, στήν ἀποστολική ἐποχή, κατά τήν ὁποία, ὑποτίθεται, θά ἔπρεπε νά εἶχε πάει στή Ρώμη ὁ ἀπόστολος Πέτρος, ἐρευνοῦμε τήν Καινή Διαθήκη. ῎Ηδη στό προηγούμενο ἄρθρο εἴδαμε ὅτι στίς Πράξεις τῶν ᾿Αποστόλων, στίς ᾿Επιστολές πρός Γαλάτας, πρός Κορινθίους Α´, πρός Ρωμαίους, καθώς καί στίς λεγόμενες ᾿Επιστολές τῆς αἰχμαλωσίας, πρώτης καί δεύτερης, δέν βρίσκουμε ἱστορικές μαρτυρίες γιά ἐπίσκεψη τοῦ Πέτρου στή Ρώμη. Συνεχίζοντας αὐτό τό περιδιάβασμα στίς σελίδες τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἐρχόμαστε στά κείμενα τοῦ μαθητῆ τῆς ἀγάπης, τοῦ εὐαγγελιστῆ ᾿Ιωάννη.
῾Ορισμένοι ἑρμηνευτές ὑπέθεσαν ὅτι στήν ᾿Αποκάλυψη τοῦ ᾿Ιωάννη, καί συγκεκριμένα στήν περικοπή ᾿Απ 11,3-13 καί στό 18,20, γίνεται προφητικά λόγος γιά τό μαρτύριο τῶν ἀποστόλων Πέτρου καί Παύλου στή Ρώμη. ῞Οπως ἔχω ἀποδείξει στήν εἰδική μελέτη μου «῾Ο Πέτρος καί ἡ Ρώμη, Α´ ῾Η μαρτυρία τῆς Καινῆς Διαθήκης», Θεσσαλονίκη 1989, σελ. 75-78, οἱ ὑποθέσεις αὐτές εἶναι ἐντελῶς ἀβέβαιες. Σέ ὅλο τό βιβλίο, ὅπως ἀπό τήν ἀρχή δηλώνεται, ὁ ἀπόστολος ἐκφράζεται συμβολικά. Οἱ ἀναφερόμενοι τόποι, τόσο τά «Σόδομα καί Αἴγυπτος» (᾿Απ 11,8) ὅσο καί «ἡ πόλις Βαβυλών ἡ μεγάλη» (᾿Απ 18,2), εἶναι σύμβολα πού δέν ταυτίζονται ἀποκλειστικά καί μόνο μέ τή Ρώμη. ῾Ο ᾿Ιωάννης δέν μαρτυρεῖ τό θάνατο τοῦ Πέτρου καί τοῦ Παύλου στή Ρώμη ἀλλά τό συνεχές μαρτύριο τῆς ᾿Εκκλησίας, ἡ ὁποία συνεχίζει ἀνά τούς αἰῶνες τή θυσία τοῦ ᾿Αρχηγοῦ της ἐπάνω στό σταυρό.
Στό κατά ᾿Ιωάννην Εὐαγγέλιο διασώζεται ἡ πρωταρχική μαρτυρία γιά τό τέλος τοῦ ἀποστόλου Πέτρου. Σέ μία ἀπό τίς πιό εἰδυλλιακές ἐμφανίσεις του, στή λίμνη τῆς Γαλιλαίας, ὁ ἀναστημένος Κύριος, μετά τήν ἀποκατάσταση τῆς τριπλῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου, τόν πληροφορεῖ· «ἀμήν ἀμήν λέγω σοι, ὅτε ἦς νεώτερος ἐζώννυες σεαυτόν καί περιεπάτεις ὅπου ἤθελες· ὅταν δέ γηράσῃς, ἐκτενεῖς τάς χεῖράς σου, καί ἄλλος σε ζώσει καί οἴσει ὅπου οὐ θέλεις. Τοῦτο δέ εἶπε -ἐξηγεῖ ὁ ᾿Ιωάννης- σημαίνων ποίῳ θανάτῳ δοξάσει τόν Θεόν» (᾿Ιω 21,18-19). Παρόμοια προφητεία γιά τό θάνατο τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ὑπάρχει καί στό ᾿Ιω 13,36. Καί τά δύο χωρία μαρτυροῦν ὅτι ὁ Πέτρος θά πεθάνει μέ βίαιο καί μαρτυρικό θάνατο πρός δόξα τοῦ Θεοῦ. Γιά τόν τόπο τοῦ μαρτυρίου του καμία νύξη δέν ὑπάρχει, συνεπῶς δέν ἔχουμε λόγο νά ἰσχυρισθοῦμε ὅτι ὁ Πέτρος μαρτύρησε στή Ρώμη.
῎Αφησα τελευταία μία μαρτυρία τοῦ ἰδίου τοῦ ἀποστόλου Πέτρου. Κλείνοντας τήν Α´ Καθολική ᾿Επιστολή του ὁ ἀπόστολος χαιρετίζει τούς παραλῆπτες γράφοντας· «᾿Ασπάζεται ὑμᾶς ἡ ἐν Βαβυλῶνι συνεκλεκτή» (Α´ Πέ 5,13). Πολλοί θεολόγοι, καί μάλιστα παπικοί, ἐπιμένουν ὅτι Βαβυλώνα ὀνομάζει συμβολικά ὁ ἀπόστολος τή Ρώμη, ἀπό τήν ὁποία, λένε, ἔγραψε τήν ᾿Επιστολή. ῾Ο ἰσχυρισμός αὐτός ἀποδεικνύεται ἀνίσχυρος γιά πολλούς λόγους, καθώς καί διότι δέν ἀναφέρεται πουθενά τό ὄνομα τοῦ ἀποστόλου Παύλου, παρ᾿ ὅλο πού ἡ ᾿Επιστολή ἀπευθύνεται στίς ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς ᾿Ασίας, τίς ὁποῖες ἐκεῖνος ἵδρυσε ἤ εἶχε στήν ἁρμοδιότητά του (βλ. μνημονευθέν βιβλίο, σελ. 60-74). ᾿Αλλά καί στή Β´ ᾿Επιστολή, τήν ὁποία ἔγραψε ὁ Πέτρος ἀπό τόν ἴδιο τόπο καί μόλις λίγο ἀργότερα ἀπό τήν πρώτη, κάνει μέν λόγο γιά τό ὄνομα τοῦ Παύλου καί ἐπικυρώνει τό κήρυγμά του (Β´ Πέ 3,16), χωρίς ὅμως κάποια θερμή ἀναφορά. Δεδομένου μάλιστα ὅτι, ὅταν γράφονται οἱ ᾿Επιστολές τοῦ Πέτρου, ὁ ἀπόστολος Παῦλος εἶχε ἤδη μαρτυρήσει στή Ρώμη, ἦταν δυνατόν νά γράφει ὁ Πέτρος ἀπό τή Ρώμη καί νά μήν ἀπευθύνει ἕναν στοργικό λόγο παρηγοριᾶς γιά τόν δάσκαλό τους, πού τόσο τή χρειάζονταν οἱ χριστιανοί τῆς Μ. ᾿Ασίας; ῾Η ἀδικαιολόγητη αὐτή σιωπή ἀξιολογεῖται ὡς μαρτυρία κατά τῆς ἀπόψεως ὅτι οἱ ᾿Επιστολές τοῦ Πέτρου γράφτηκαν ἀπό τή Ρώμη.
῾Η ἀναφερόμενη ἀπό τόν Πέτρο Βαβυλών εἶναι ἡ ἀρχαία Βαβυλών τῆς Αἰγύπτου, πού βρισκόταν στήν περιοχή τοῦ σημερινοῦ Καΐρου. ῾Η πόλη αὐτή, ὅπως ἔχω ἀποδείξει (βλ. τή μελέτη μου «῾Η Βαβυλών τοῦ ἀποστόλου Πέτρου [Α´ Πέ 5,13] Α´ ῾Η Βαβυλών τῆς Αἰγύπτου», Θεσσαλονίκη 1993), κατά τήν ἀποστολική ἐποχή ἀποτελοῦσε πράγματι κέντρο πολιτικό, στρατιωτικό ἀλλά καί ἰουδαϊκό. Διαθέτει μάλιστα ἐπαρκῆ χριστιανική παράδοση, ὥστε δίκαια νά ἀναγνωρίζεται ὅτι ἡ Βαβυλώνα τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἦταν ἡ Βαβυλώνα τῆς Αἰγύπτου.
᾿Από τή σύντομη αὐτή περιήγηση στίς σελίδες τῆς Καινῆς Διαθήκης γίνεται φανερό ὅτι ὁ ἀπόστολος Πέτρος δέν ἐπισκέφθηκε τή Ρώμη οὔτε πρίν οὔτε μετά ἀπό τή λεγόμενη ἀποστολική σύνοδο, οὔτε κατά τό χρόνο κατά τόν ὁποῖο ὁ Παῦλος ἔγραψε τήν πρός Ρωμαίους οὔτε ὅταν ἐκεῖνος ἦλθε δέσμιος στή Ρώμη, οὔτε κατά τή διάρκεια τῆς φυλακίσεώς του στή Ρώμη, μέχρις ὅτου ἔγραψε ἀπό ἐκεῖ τήν τελευταία του ᾿Επιστολή.
Στέργιος Ν. Σάκκος
| |
| | | |
|