--> Ἡ ἑκατόμβη τῆς λευτεριᾶς
 Στό ἡμερολόγιο τῆς Μακεδονίας ὁ Ἰούνιος τοῦ 1913 σημαδεύεται μέ τά χρώματα τῆς λευτεριᾶς. Ἀπ᾿ τίς 16 τοῦ μήνα, πού ξεκινοῦν τόν ἀκήρυχτο πόλεμο οἱ Βούλγαροι στά ἑλληνοσερβικά σύνορα, μέχρι τό τέλος τοῦ διου μήνα, ἡ κάθε μέρα φέρνει τή λευτεριά καί σέ μιά πόλη, σ᾿ ἕνα χωριό τῆς βασανισμένης Μακεδονίας. Μετά ἀπό πεντακόσια περίπου χρόνια σκλαβιᾶς -σέ Τούρκους καί Βούλγαρους- τά μακεδονίτικα βουνά χορταίνουν τή γαλανόλευκη θωριά τῆς ἑλληνικῆς σημαίας.
  • 19 Ἰουνίου ξεκινᾶ ἡ μάχη τοῦ Κιλκίς.
  • 21 Ἰουνίου σημειώνεται ἡ νίκη τοῦ Λαχανᾶ.
  • 23 Ἰουνίου νίκη στή Δοϊράνη.
  • 27 Ἰουνίου οἱ Ἕλληνες παίρνουν τό Σιδηρόκαστρο.
  • 29 Ἰουνίου ἐλευθερώνονται οἱ Σέρρες καί ἡ Καβάλα.
Τό μήνα ὅμως θά σφραγίσει μέ αἷμα ἡ ἑκατόμβη τοῦ Δοξάτου Δράμας. Οἱ Βούλγαροι, πού στρατοπεδεύουν ὡς κατακτητές στήν ὕπαιθρο τῆς Δράμας, ἀκούγοντας μέρα τή μέρα, ὥρα τήν ὥρα τόν καλπασμό τῆς νίκης τῶν Ἑλλήνων νά τούς πλησιάζει, ξεσποῦν σέ φρικιαστικές βιαιότητες πρίν ἐγκαταλείψουν τήν περιοχή.
 Κυριακή 30/6/1913. Οἱ πιστοί τοῦ Δοξάτου παρακολούθησαν τή θεία Λειτουργία ὑπό τόν κρότο τῶν τουφεκιῶν. Οἱ λιγοστοί ἕλληνες ἀντάρτες προσπαθοῦν, χωρίς ἀποτέλεσμα, νά ὑπερασπίσουν τό χωριό ἀπό τούς 1.500 περίπου βούλγαρους στρατιῶτες πού τό περικύκλωσαν ἀπό νωρίς τό πρωί.
 Μέ τό σχόλασμα τῆς ἐκκλησιᾶς οἱ Βούλγαροι ξεχύθηκαν στούς ἀνυπεράσπιστους πιστούς, πού στήν πλειονότητά τους ἦταν γυναικόπαιδα καί ἡλικιωμένοι. Τό μακελλειό ἦταν φοβερό. Ἄς ἀφήσουμε ὅμως τόν Μητροπολίτη Δράμας Ἀγαθάγγελο Μάγνη νά μᾶς τά περιγράψει, ὅπως τά πληροφορήθηκε ἀπό τούς αὐτόπτες καί τά κατέγραψε στό ἡμερολόγιό του τήν δια μέρα:
 «Ὡς ὄνειρον ἀπαισιώτατον ἐφάνη μοι ἡ σημερινή ἡμέρα! Ἀκόμη δεν δύναμαι νά πιστεύσω, ὅτι τόσον φρικωδῶς κατεστράφη τό Δοξᾶτόν μας! Οἱ ἀπαίσιοι καταστροφεῖς αὐτοῦ οὔτε Χριστιανοί ἦσαν, καίτοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθησαν, οὔτε ἄνθρωποι, καίτοι εἶχον μορφήν ἀνθρωπίνην! Νήπια τεσσάρων μηνῶν νά φέρωνται ἐπί λόγχης καί ἀξιωματικός βλέπων ταῦτα νά γελᾷ! Ὁ κ. Μπέρνιεφ μετά ἑκατόν ἱππέων νά κάμῃ ἐπέλασιν κατά γυναικοπαίδων ἕως διακοσίων καί νά φωνάζῃ: Γκρέτσι κοῦτσι! δηλαδή Ἕλληνες σκυλιά! οὔτε γυναῖκα οὔτε παιδιά ἀπό σᾶς ζωντανά θ᾿ ἀφήσωμεν! Ταῦτα δυστυχῶς ἐπιβεβαιωθέντα ὑπό πολλῶν, ἐκ θαύματος σωθεισῶν γυναικῶν καί παιδίων, ἅτινα σπαθίσαντες οἱ φρικαλέοι ἱππεῖς ἔξωθεν τοῦ Δοξάτου, ἔντρομα φεύγοντα, καί πεσόντα χαμαί τετραυματισμένα ἐλαφρῶς, ἐνόμισαν νεκρά, εἶναι πράγματι ἀνατριχιαστικώτατα!».
 Κάηκαν ὅλα τά σπίτια στό Δοξάτο, φονεύθηκαν οἱ δύο ἱερεῖς καί οἱ πρόκριτοι, μετά ἀπό φρικτά βασανιστήρια, γυναῖκες καί κορίτσια ἀτιμάσθηκαν καί κατακρεουργήθηκαν καί μικρά παιδιά τά διαπέρασε τό σπαθί τοῦ ἐχθροῦ χωρίς κανέναν οἶκτο...
 Στή θέα αὐτῆς τῆς φρίκης ὁ ποιμένας τῆς Δράμας ἀναπέμπει εὐχή γιά ἐκδίκηση. Μιά ἐκδίκηση ὅμως ἐμπνεόμενη ἀπό τόν εὐαγγελικό νόμο τῆς ἀγάπης: «Κύριος ὁ Θεός ἐκ τῶν ἀθώων θυμάτων καί μαρτύρων τοῦ Δοξάτου μας, νά ἐγείρῃ προμάχους τῆς Μεγάλης ἡμῶν Ἐκκλησίας καί ἐκδικητάς τοῦ ἀδικώτατα ἐκχυθέντος ἀθώου τούτου αἵματος, οἱ ὁποῖοι νά ἐκδικηθῶσι τό αἷμα τῶν πατέρων, μητέρων καί ἀδελφῶν των, διά πράξεων εὐγενῶν καί διά διαγωγῆς πρός πάντα ἐν καιρῷ πολέμου περιπίπτοντα εἰς χείρας των Βούλγαρον αἰχμάλωτον φιλανθρώπου καί εὐαγγελικῆς, πρός μεγαλειτέραν καταισχύνην πάσης ἀνθρωπομόρφου τίγρεως, πρός περισσοτέραν δέ τιμήν τοῦ Ἑλληνικοῦ καί Χριστιανικοῦ ἡμῶν ὀνόματος! Ἀμήν! Θεέ μου!
 Μέ τήν εὐχήν ταύτην κλείομεν τάς σημειώσεις τῆς φρικαλέας ταύτης ἡμέρας, τό δέ ἡμερολόγιον τοῦτο, ὅστις θά εὕρῃ ἐν περιπτώσει θανάτου ἡμῶν αἰφνιδίου, παρακαλῶ ν᾿ ἀντιγράψῃ ἀπαραλλάκτως καί νά ἐκδώσῃ εἰς φυλλάδιον πρός γνῶσιν τῆς ἀγωνίας τῆς Δράμας. Αὐτήν τήν νύκτα ἰδίως ἠρχίσαμεν νά μετρῶμεν τά λεπτά τοῦ ὡρολογιοῦ, φαινόμενα ἀτελείωτα!».