Η ΒΑΠΤΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

    ῞Ενας θαυμάσιος χειραγωγός, πού μᾶς βοηθᾶ νά προσεγγίσουμε τά γεγονότα τῆς πίστεώς μας, εἶναι ἡ ἐκκλησιαστική μας ὑμνολογία. Μέ τή δική της καθοδήγηση θά ἐπιχειρήσουμε νά ψηλαφήσουμε τή Βάπτιση τοῦ Κυρίου.
    Τίς ἱστορικές πληροφορίες πού παρέχει τό Εὐαγγέλιο γιά τή Βάπτιση πλουτίζουν οἱ ὑμνογράφοι μέ δικούς τους θεολογικούς σχολιασμούς καί προσωπικά βιώματα.
    Συγκεκριμένα, γιά τό πρόσωπο τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, πού «μολεῖ (=ἔρχεται) πρός τό Βάπτισμα» «ἐν ᾿Ιορδάνῃ»·
* Θυμοῦνται τή θεανθρώπινη φύση του. Αὐτός εἶναι «ὁ πρό τῶν αἰώνων συνεδρεύων Πατρί καί τῷ Πνεύματι», ὁ «φωτός ὤν χορηγός», πού ὅμως ἐνανθρώπησε «φορέσας τήν τοῦ δούλου μορφήν».
Θαυμάζουν τή συγκατάβασή του. ῾Ως ἀναμάρτητος ὁ ᾿Ιησοῦς δέν εἶχε ἀνάγκη Βαπτίσματος γιά τήν προσωπική του κάθαρση. ᾿Αλλά καί «μή χρήζων βαπτισθῆναι σαρκί» συγκατέβη νά τηρήσει ὅλες τίς τελετές καί τούς τύπους, πού ἀπό τό Νόμο ἐπιβάλλονταν σ᾿ ἐκείνους, τούς ὁποίους ἦρθε νά σώσει.
* ᾿Ιδιαίτερα τονίζουν τό ἑκούσιο τῆς συγκατάβασής του· «᾿Ιησοῦς ἐφίσταται θέλων πρός ποταμόν ᾿Ιορδάνην». Συγκλονισμένος ὁ ὑμνογράφος ἀναφωνεῖ· «Μέγα τό μυστήριον τῆς οἰκονομίας σου!».
Μέ πληθώρα ἐκφραστικῶν εἰκόνων καί δυνατῶν ἐκφράσεων οἱ ἐκκλησιαστικοί μας ὕμνοι παρουσιάζουν τήν αἰτία, τό σκοπό καί τά ἀποτελέσματα τῆς Βάπτισης τοῦ Κυρίου.
    Αἰτία εἶναι ἡ «εὐσπλαγχνία τοῦ Κυρίου», ἡ ὁποία τόν ἔφερε στή γῆ.
    ῾Ο σκοπός γιά τόν ὁποῖο ὑποβάλλεται στό Βάπτισμα ὁ Κύριος εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ὁποία ἀπεικονίζεται μέ πλῆθος ἁγιογραφικῶν καί ἄλλων παραστάσεων. Παρουσιάζεται ὡς συντριβή τῶν κεφαλῶν «τῶν δρακόντων», ἐξουδετέρωση τοῦ πολεμίου τοῦ «κεκρυμμένου τοῖς ὕδασι», ἀπελευθέρωση ἀπό τήν πλάνη τοῦ ἐχθροῦ καί τή δουλεία τοῦ ἀλάστορος καί ἀλλοτρίου, φωτισμός τῶν «ἐν σκότει». ᾿Αναγόμενοι στήν ἀρχή τοῦ ἀνθρώπινου γένους, οἱ ὑμνογράφοι λένε ὅτι ὁ ᾿Ιησοῦς ἦλθε στόν ᾿Ιορδάνη «ἐκπλῦναι θέλων τοῦ ᾿Αδάμ τό χειρόγραφον».
    Τά ἀποτελέσματα τοῦ Βαπτίσματος τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ κάθαρση τῆς ἀνθρώπινης φύσεως, ὁ ἀνακαινισμός, ἡ ἀνάπλαση, ἡ ἀναγέννηση καί ὁ ἁγιασμός της, ἡ κάθαρση καί ἀνακαίνιση τῆς εἰκόνας, ἡ λύτρωσή της ἀπό τή φθορά καί τήν κατάρα τῆς ᾿Εδέμ, ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, ἡ καταλλαγή μέ τόν Πατέρα, ἡ ἐπάνοδος στήν «πρίν... εὐγένειαν», ἡ ἀθανασία. ᾿Αποξηραίνονται πλέον τά θολά νερά τῆς ἀπιστίας καί τῆς κακίας, καθώς ἀναβλύζει ἡ θεία ἄφεση ἀπό τόν Κύριο, πού εἶναι «ῥεῖθρον ἀγαθότητος, ποτίζων ἀφθαρσίας νάματα».
    Τώρα τό γένος μας ντύνεται μέ βασιλική ἀλουργίδα, διότι ὁ «κατά φύσιν» Υἱός τοῦ Πατρός μᾶς καθιστᾶ υἱούς «κατά χάριν», καί ἡ ᾿Εκκλησία μέ τό Βάπτισμα ἀποκτᾶ «τέκνα πολλά». Μέ τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν προσφέρει ἐπίσης ὁ Κύριος σ᾿ ὅλους τό φωτισμό του. Οἱ πρώην τυφλοί δέχονται τήν ἄρρητη ἔλλαμψη τοῦ φωτός τοῦ Κυρίου.
    ῞Ολες αὐτές τίς δωρεές τοῦ Βαπτίσματος τοῦ Κυρίου βιώνουν πρακτικά οἱ πιστοί μέ δύο συγκεκριμένες ἐκκλησιαστικές πράξεις-Μυστήρια:
    α) Μέ τό δικό τους Βάπτισμα. ῾Ο μοναχός Κοσμᾶς, κατακλείοντας τόν Κανόνα τῶν Θεοφανείων, προτρέπει· «Συντηρώμεθα χάριτι... καί σφραγῖδι... οὕτω καί ἡμῖν ἐξόδιον τό θεῖον τοῦτο τῆς παλιγγενεσίας λουτήριον ἔσται».
    β) Μέ τό «ἐπαναλαμβανόμενο Βάπτισμα», τή συνεχῆ μετάνοια. «᾿Αποκενοῦντες δακρύων πηγάς οἱ πιστοί ἐξ ὀφθαλμῶν, καθάρωμεν πάντα ῥύπον ψυχῶν καί φῶς ἐν φωτί τρισσόν ὀψόμεθα βαπτισθῆναι Χριστοῦ ἐρχομένου...», συνιστᾶ τό πρῶτο τροπάριο τῆς η´ ὠδῆς τοῦ Κανόνα «ἐν τοῖς ᾿Αποδείπνοις» τῆς 3ης ᾿Ιανουαρίου.
    Οἱ εὐεργεσίες τοῦ Βαπτίσματος δέν περιορίζονται μόνο στό ἀνθρώπινο γένος. Ξεχύνονται σ᾿ ὅλη τήν πλάση. Καθώς ἀνέρχεται ὁ Χριστός «ἐκ τοῦ ὕδατος, συναναφέρει ἑαυτῷ τόν κόσμον». ῾Αγιάζει «πᾶσαν τήν κτίσιν». Φωτίζεται ὁ οὐρανός καί «τῶν ὑδάτων ἡ φύσις εὐλόγηται». ᾿Ιδιαίτερα ἐνδιαφέρουσα εἶναι ἡ θέση τήν ὁποία προβάλλουν οἱ ὑμνογράφοι γιά τόν ἁγιασμό τῆς φύσεως. Τή βλέπουν νά ἁγιάζεται καί νά ἐξυψώνεται κι αὐτή μαζί μέ τόν ἄνθρωπο, νά καθίσταται φιλική πρός αὐτόν καί συνεργός του γιά τή φυσική ἀλλά καί γιά τήν πνευματική του ζωή. ῎Ετσι, καί μέσα ἀπό τούς ὕμνους τῶν Θεοφανείων, ἐπικυρώνεται ἡ ἁγιογραφική θεώρηση τῆς κτιστῆς δημιουργίας καί ἀναγνωρίζεται τό προβάδισμα τῆς ᾿Εκκλησίας στή λύση τοῦ τόσο ἐπίκαιρου σήμερα οἰκολογικοῦ προβλήματος.

Σοφία Καρακασίδου
Δρ. Θεολογίας