|
|
| | | |
| |
Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ
ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΑΤΡΕΣ
Α´
῾Ο πολύπαθος ἅγιος τῆς ᾿Εκκλησίας μας, ὁ ἅγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὑφίσταται καί σήμερα, ἀπό τούς ἀθεράπευτους νοσταλγούς τῆς ἀρχαίας λατρείας, συκοφαντίες, χλεύη, ὕβρη ἀλλά καί βάναυση κακοποίηση τῶν κειμένων του, καθώς καί τοῦ ἱστορικοῦ πλαισίου μέσα στό ὁποῖο ἔδρασε.
Σοβαρά ἐνοχλημένοι ἀπό τό γεγονός ὅτι ἡ ᾿Εκκλησία ἀνακήρυξε τό 2007 «῎Ετος ᾿Ιωάννου Χρυσοστόμου», σέ περιοδικό τους («Δαυλός», Απρίλιος 2007) γράφουν· «Επειδή πολλή Ελλάδα και πολλοί Έλληνες “έπεσαν” και πέφτουν (γονάτισμα ή “ρίξιμο”) μπροστά στα πόδια αυτού του Ιωάννη Χρυσοστόμου...». Τόση, λοιπόν, ἀπαξίωση καί περιφρόνηση στόν χρυσορρήμονα ἅγιο Πατέρα τῆς οἰκουμένης! ῾Η ὀφειλομένη τιμή πρός τούς ἁγίους εἶναι γι᾿ αὐτούς «γονάτισμα ή “ρίξιμο”»! Καί βεβαίως ποτέ δέν τόν ἀποκαλοῦν ἅγιο.
῾Η «ἑλληνική μωρία»
Στό εἰδικό δημοσίευμά τους συγκέντρωσαν παραθέματα στά ὁποῖα ὁ ἅγιος ῾Ιεράρχης στηλιτεύει τά πιστεύματα τῶν ἐθνικῶν, δηλαδή τῶν εἰδωλολατρῶν. Δηλώνουν ὅτι χρησιμοποίησαν τή σειρά «῞Ελληνες Πατέρες τῆς ᾿Εκκλησίας», τοῦ ἐκδοτικοῦ οἴκου «Γρηγόριος Παλαμᾶς». ᾿Εντύπωση ὅμως προκαλεῖ τό γεγονός ὅτι συνήθως δέν μεταφέρουν οὔτε τό κείμενο οὔτε καί τή μετάφραση αὐτούσια, ἀλλά παραποιημένα. Γράφουν π.χ. «Χαρακτηρίζει (ὁ Χρυσόστομος) ονομαστικώς τους Έλληνες “μωρούς”», καί παραπέμπουν τόμ. 18, σελ. 17· ὁ ἅγιος ὅμως ἐκεῖ ὁμιλεῖ περί «τῆς ἑλληνικῆς μωρίας». Συχνά οἱ παραπομπές τους εἶναι λανθασμένες. Παραπέμπουν σέ σελίδες στίς ὁποῖες δέν ἀναφέρεται τό κείμενο πού παραθέτουν.
Στήν ἁλυσίδα πού κατασκεύασαν, γιά νά τόν πολεμήσουν, παραθέτουν χωρία στά ὁποῖα ὁ Χρυσόστομος χρησιμοποιώντας τόν γλωσσικό κώδικα τῆς ἐποχῆς του ἀναφέρει τή λέξη «῞Ελληνες» μέ τό σημασιολογικό φορτίο τῶν ἡμερῶν του· ἀπό τόν 3ο αἰώνα π.Χ. -ἐποχή τῶν Μακκαβαίων- ὁ ὅρος δήλωνε τούς ἐθνικούς, τούς εἰδωλολάτρες. Οἱ νεοειδωλολάτρες διαστρεβλώνοντας τήν ἀλήθεια ἐκλαμβάνουν τή λέξη μέ τή σημερινή της σημασία καί μέ κάθε τρόπο θέλουν νά ἀποδείξουν ὅτι ὁ ἅγιος ᾿Ιωάννης ἐξυβρίζει τούς ῞Ελληνες.
Μιλώντας ὁ ἅγιος Πατέρας γιά τούς εἰδωλολάτρες χρησιμοποιεῖ ἐπίσης τούς χαρακτηρισμούς «μιαροί καί παμμίαροι», πού ἀπό κάποιους μεταφράζονται «ἄθλιοι καί τρισάθλιοι» καί ἐπισείονται ἀπό τούς νεοπαγανιστές, γιά νά εὐτελίσουν τήν προσωπικότητα τοῦ Χρυσοστόμου. ῾Η σωστή ἑρμηνεία τῆς φράσης εἶναι «κηλιδωμένοι μέ αἷμα», μεμολυσμένοι καί ἐναγεῖς λόγῳ τῆς συμμετοχῆς τους σέ ἐξιλαστικές σπονδές. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τήν ἔκφραση «κἄν πάνυ ἀναισχυντοῖεν», τήν ὁποία μεταφράζουν «τελείως αδιάντροποι», ἐνῶ ἡ φράση χαρακτηρίζει τίς ἀναιδεῖς συμπεριφορές τους καί ὄχι τούς ἴδιους τούς ἀνθρώπους.
Κατά τῆς ἑλληνικῆς παιδείας;
Κατηγοροῦν ἐπιπλέον τόν Χρυσόστομο ὅτι «διέκειτο εχθρικά προς τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, ότι ένιωθε μίσος κατά του ελληνικοῦ πολιτισμού και της ελληνικής παιδείας και ότι συνέβαλε προσωπικά στην καταστροφή των αρχαίων μνημείων, ιερών και αγαλμάτων και ουσιαστικώς, στον αφανισμό του ελληνικοῦ πολιτισμού». Μά τότε γιατί ὁ Λιβάνιος θά τόν ἐπιθυμοῦσε γιά διάδοχό του, ἄν δέν ἦταν ἕνας ἀπό τούς ὑψηλότερους φορεῖς τῆς ἑλληνικῆς παιδείας; Βεβαίως ὁ ἅγιος Πατέρας ὑπῆρξε κριτικός καί ἐπιλεκτικός ἀπέναντι στόν ἀρχαῖο πολιτισμό. ᾿Αταλάντευτα πιστός στό πνεῦμα τῆς ἁγίας Γραφῆς ἀπέρριψε τήν ἑλληνική θρησκεία τοῦ δωδεκαθεϊσμοῦ, τήν ὁποία ταύτισε -καί πολύ ὀρθά- μέ τήν εἰδωλολατρία. Γιά τό λόγο αὐτό ἀποστασιοποιήθηκε ἀπό κάθε πολιτιστικό στοιχεῖο πού πήγαζε ἀπό τήν ἀποδοχή τοῦ δωδεκαθέου.
᾿Αξίζει νά σημειώσουμε ὅτι σέ πολλά σημεῖα, τά ὁποῖα περνοῦν ἀπαρατήρητα ἀπό τούς ἀρχαιολάτρες, ἐλέγχει τούς χριστιανούς· «῾Ημεῖς γάρ ἐσμέν αἴτιοι, ἡμεῖς, τοῦ μένειν αὐτούς ἐπί τῆς πλάνης» (῾Ομ. οβ´ «Περί τῆς ἀγάπης καί βίου ὀρθοῦ...»). Κατά τό παράδειγμα τοῦ ἀποστόλου Παύλου παρατηρεῖ μέ αὐστηρότητα τούς χριστιανούς, διότι, ἄν ἀκολουθοῦσαν τήν κοινοκτημοσύνη τῶν χριστιανῶν τῶν ᾿Ιεροσολύμων, «τίς ἄν ῞Ελλην ἔμενεν, λοιπόν;».
Γιά τό ναό τῆς ᾿Αρτέμιδος
Κατηγορεῖται ἀκόμη ὡς ὁ χειρότερος ἀνθέλλην· μέ χρήματα πού συγκέντρωσε ἀπό ἔρανο ὀργάνωσε ἐκστρατεία, γιά νά καταστρέψει τό ἑλληνικό ἀριστούργημα, τό ναό τῆς θεᾶς ᾿Αρτέμιδος στήν ῎Εφεσο («Ερμείον», τ. 21, σελ. 47). ῾Ο ἀρχαῖος ναός ὅμως τῆς θεᾶς -ἕνα ἀπό τά ἑπτά θαύματα τοῦ ἀρχαίου κόσμου- εἶχε καεῖ ἀπό τόν ῾Ηρόστρατο τό 356 π.Χ. Μέ διαταγή τοῦ Μ. ᾿Αλεξάνδρου κτίσθηκε ἄλλος στή θέση του ἀργότερα, ὁ ὁποῖος διατηρήθηκε μέχρι τά τέλη του 4ου αἰ., ὁπότε μετά τή λεηλασία τῶν Γότθων καί τίς πλημμύρες πού ἐνέσκηψαν καταστράφηκε.
Γιά νά στηρίξουν τίς θέσεις τους οἱ ἀρχαιολάτρες ἐπικαλοῦνται καί τή μαρτυρία τοῦ Θεοδωρήτου (᾿Εκκλησιαστική ῾Ιστορία 5,29). Σύμφωνα μέ τόν ἱστορικό ὁ ἅγιος Χρυσόστομος, ὅταν πληροφορήθηκε ὅτι στή Φοινίκη τελοῦνται δαιμονολατρίες, ἀπέστειλε κατά τῶν εἰδωλολατρικῶν τεμενῶν ἀσκητές πού πυρπολοῦνταν ἀπό θεῖο ζῆλο, κατοχυρωμένους μέ βασιλικούς νόμους. Τά χρήματα τῶν τεχνιτῶν τά ἐξασφάλισε ὄχι ἀπό βασιλικά ταμεῖα ἀλλά ἀπό τή συνδρομή πλουσίων πιστῶν γυναικῶν. ῎Ετσι τούς ἐναπομείναντες «σηκούς» τῶν δαιμόνων τούς γκρέμισε1. ᾿Ασφαλῶς στό χρησιμοποιούμενο παράθεμα δέν μαρτυρεῖται ἀπό τόν Θεοδώρητο καμιά κατεδαφιστική ἐπιχείρηση τοῦ ἁγίου ᾿Ιωάννη κατά τοῦ ναοῦ τῆς ᾿Αρτέμιδος στήν ῎Εφεσο. Ποιό τό νόημα τῆς μαρτυρίας αὐτῆς; Προσωπικά πιστεύω ὅτι οἱ ναοί πού κατεδάφισαν οἱ πιστοί τοῦ ἁγίου μας δέν ἦταν ἑλληνικοί, ἀλλά φοινικικοί, περσικοί, αἰγυπτιακοί καί γενικά ἀνατολικῶν θρησκειῶν, οἱ ὁποῖες στό τελετουργικό τους περιλάμβαναν ἀνθρωποθυσίες καί ἀκατανόμαστα ὄργια. ᾿Εναντίον τέτοιων ναῶν καί λατρειῶν στράφηκε· καί τοῦτο, διότι ὑπεράνω ὅλων ἔθετε τή σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τό γεγονός ὅτι δέν μαρτυρεῖται καμία ἀντίσταση ἐπιτρέπει νά συμπεράνουμε ὅτι ἐπρόκειτο γιά τά τελευταῖα θλιβερά ἀπομεινάρια παρακμιακῶν περιόδων.
Γιά τόν χριστιανομάχο ᾿Ιουλιανό
῎Αλλα κείμενα πού ἰδιαίτερα παρεξηγοῦνται ἀπό τούς ἀρχαιολάτρες εἶναι οἱ ὁμιλίες του «Εἰς τόν ἅγιον ἱερομάρτυρα Βαβύλαν» (PG 50, 527-572). Τούς ὑπενθυμίζουμε ὅτι ὁ ἅγιος Βαβύλας ἦταν ἐπίσκοπος ᾿Αντιοχείας (240-252)· ἀφορμή γιά τήν ἐκφώνηση τῶν λόγων ἔδωσε ἡ προκλητικότατη στάση τοῦ ᾿Ιουλιανοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπερέβη «πάντας ἀσεβείᾳ ... καί κατά τοῦ πεποιηκότος αὐτόν τάς χεῖρας ἀντῆρε Θεοῦ»· ὁ ὁποῖος προσπάθησε νά ἀνοικοδομήσει τό ναό τῶν ᾿Ιεροσολύμων, ἀλλά δέν τά κατάφερε. ᾿Επιπλέον ὑποσχόταν νά ἐξαλείψει τό γένος τῶν Γαλιλαίων -ὅπως συνήθιζε νά ὀνομάζει τούς χριστιανούς. Μέ κάθε τρόπο ἐπιδίωξε τήν ἀναβίωση τῆς εἰδωλολατρίας, τήν ὁποία προώθησε μέ τή διοργάνωση θυσιῶν στό ἱερό τοῦ Δαφναίου ᾿Απόλλωνα. Τό 362 ἔλαβε χρησμό ἀπό τόν ᾿Απόλλωνα ὅτι ἡ ὕπαρξη ἱερῶν λειψάνων κοντά στό ναό ἐμπόδιζε τή χρησμοδοσία. Τότε διέταξε νά μεταφερθεῖ ἡ λειψανοθήκη τοῦ ἁγίου Βαβύλα ἀπό τή Δάφνη στήν ᾿Αντιόχεια. ῾Ο Χρυσόστομος στή νέα πρόκληση ἀπάντησε τονίζοντας τήν ὑπεροχή τοῦ Χριστιανισμοῦ ἔναντι τῆς εἰδωλολατρίας· παράλληλα ἀποδοκίμασε τήν πανουργία τῶν ἱερέων τῶν εἰδώλων. Κατηγόρησε τόν ᾿Ιουλιανό ὡς χριστιανομάχο καί ἐξύμνησε τό μαρτύριο καί τήν παρρησία τοῦ ἁγίου Βαβύλα.
Χριστιανικά ὀνόματα
᾿Ισχυρίζονται ἐπίσης ὅτι ὁ Χρυσόστομος προτρέπει τούς γονεῖς νά μή δίνουν ἑλληνικά ὀνόματα στά παιδιά τους, ἀλλά τῶν δικαίων τῆς Π. Διαθήκης· παραπέμπουν μάλιστα στό ἔργο «Περί κενοδοξίας καί ἀνατροφῆς τῶν τέκνων», τοῦ ὁποίου ἡ γνησιότητα ἀμφισβητεῖται2.
Κατ᾿ ἀρχάς πρέπει νά γνωρίζουμε ὅτι ὁ συγγραφέας -ἀνεξάρτητα ἀπό τήν πατρότητα τοῦ κειμένου- ἀπευθύνει ὁδηγίες σέ χριστιανούς γονεῖς καί ὄχι σέ εἰδωλολάτρες. Συνεπῶς τί θά σύστηνε, νά δίνουν ὀνόματα πού θά ἦταν σημαντικά τῆς εἰδωλολατρίας, ὅπως παρατηρεῖται σήμερα μέ κάποιους πού μετονομάζονται ἐπί τό ἀρχαιοπρεπέστερο; ᾿Επιπλέον οἱ χαλκευτές τῶν συκοφαντιῶν διακόπτουν βίαια τή σχετική πρόταση στό σημεῖο τῆς ὀνοματοδοσίας ἀπό τά πρόσωπα τῆς Π. Διαθήκης3, ἐνῶ τό κείμενο συνεχίζεται ἀναφέροντας· «καί τά ὀνόματα τῶν μαρτύρων, τῶν ἐπισκόπων, τῶν ἀποστόλων», πολλά ἐκ τῶν ὁποίων ἦταν ἑλληνικά!
῎Η δέν γνωρίζουν ἀρχαῖα ἑλληνικά καί μεταφράζουν κατά πῶς τούς ἀρέσει, γιά νά κατοχυρώσουν τήν ἰδεοληψία τους, ἤ ἀπό τά χαρακώματα τῆς ἡμιμάθειας καί τοῦ φανατισμοῦ ἐξαπολύουν μύδρους κατά τοῦ ἀπλανοῦς ἀστέρος μας, ἀπειλώντας ἔτσι τήν ἀκεραιότητα τῆς κεφαλῆς τους...
Εὐδοξία Αὐγουστίνου φιλόλογος - θεολόγος
Σημειώσεις
1. «Μαθών δέ τήν Φοινίκην ἔτι περί τάς τῶν δαιμόνων τελετάς 330 μεμηνέναι, ἀσκητάς μέν ζήλῳ θείῳ πυρπολουμένους συνέλεξε, νόμοις δέ αὐτούς ὁπλίσας βασιλικοῖς κατά τῶν εἰδωλικῶν ἐξέπεμψε τεμενῶν. Τά δέ τοῖς καταλύουσι τεχνίταις καί τοῖς τούτων ὑπουργοῖς χορηγούμενα χρήματα οὐκ ἐκ ταμιείων βασιλικῶν λαμβάνων ἀνήλισκεν, ἀλλά τάς πλούτῳ κομώσας καί πίστει λαμπρυνομένας γυναῖκας φιλοτίμως ταῦτα παρέχειν ἀνέπειθε, τήν ἐκ τῆς χορηγίας φυομένην εὐλογίαν ἐπιδεικνύς. Τούς μέν οὖν ὑπολειφθέντας τῶν δαιμόνων σηκούς τοῦτον τόν τρόπον ἐκ βάθρων ἀνέσπασεν».
2. «Κανένας, λοιπόν, ἄς μή σπεύδει νά δώσει στά παιδιά τά ὀνόματα τῶν προγόνων, τοῦ πατέρα δηλαδή, τῆς μητέρας, τοῦ πάππου καί τοῦ προπάππου, ἀλλά νά δίνονται τά ὀνόματα τῶν δικαίων, τῶν μαρτύρων, τῶν ἐπισκόπων, τῶν ἀποστόλων» (ΕΠΕ 30,667).
3. Πρβλ. «Κανείς δεν πρέπει στα παιδιά του, των προγόνων (Ελλήνων) να καλεί τα ονόματα, του πατέρα, της μητέρας, του παππού, του προπάππου, αλλά των δικαίων (της Παλαιάς Διαθήκης)» («Ερμείον», τ. 21,48).
| |
| | | |
|