Σταυρός, τῆς ζωῆς ὁ γλυκασμός
Δέν εἶναι μία ρητορεία, μία ποιητική ὑπερβολή. Εἶναι ὁ τίτλος μιᾶς συγκλονιστικῆς ἱστορίας, τῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου, ὅπως αὐτή διαμορφώθηκε ἀπό τότε πού ὁ Μονογενής Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ ἔγινε ἄνθρωπος καί ὑψώθηκε στό σταυρό, γιά νά σώσει τήν ἀνθρωπότητα. ῾Ο Κύριος κατέστησε τήν Παναγία Μητέρα του «γλυκασμόν τῶν ἀγγέλων» μέ τή δύναμη τοῦ σταυροῦ του· κι αὐτός ὁ σταυρός ἔγινε ὁ γλυκασμός τοῦ κόσμου, ἡ ἀκατάλυτη δύναμη πού ἐξουδετερώνει τό φαρμάκι αὐτῆς τῆς ζωῆς.
«῎Αν εἶν᾿ ὁ θάνατος πικρός, εἶν᾿ ἡ ζωή φαρμάκι», εἶπε ὁ ποιητής. Καί ἀσφαλῶς ὅλοι, μικροί καί μεγάλοι, πλούσιοι καί φτωχοί, πρίν γευθοῦμε τήν πίκρα τοῦ θανάτου, νιώθουμε πολλές φορές νά μᾶς δηλητηριάζει τό φαρμάκι τῆς ζωῆς· αὐτό τό φαρμάκι ἦταν ὁ σταυρός. Μετά τήν ἀλλοτρίωση τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό καί τήν ἐξορία του ἀπό τή γλυκύτητα τοῦ Παραδείσου, ὁ σταυρός ὑπῆρξε ὅ,τι χειρότερο καί φοβερότερο μποροῦσε νά συλλάβει ἡ ἀνθρώπινη κακία σέ συνεργασία μέ τή σατανική ἐχθρότητα.
Ματωμένος ἀπό τά αἵματα τῶν πιό ἀπαίσιων κακούργων, στιγματισμένος ἀπό τά πιό ἀποτρόπαια ἐγκλήματα, ὁ σταυρός ἔγινε τό σύμβολο τῆς λυσσαλέας κακίας, τῆς μανιώδους ἐκδίκησης ἀλλά καί τῆς ὀδυνηρῆς τυραννίας καί τιμωρίας. ῞Οταν ὅμως πάνω σ᾿ αὐτόν ὑψώθηκε ὁ ἀναμάρτητος Υἱός τῆς Παρθένου καί πότισε τά διασταυρωμένα ξύλα μέ τά ἄχραντα αἵματά του, τό φοβερό καί ἀπαίσιο ἰκρίωμα μεταβλήθηκε στό πιό εὐλογημένο, ἱερό καί ἐξαίσιο σύμβολο.
Τό φαρμάκι τῆς ζωῆς δέν εἶναι πλέον ἀκαταμάχητο. Τό ἔχει ἤδη ἐξουδετερώσει ὁ σταυρός τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, καθώς μελετοῦμε στήν ἱστορία τῆς Καινῆς Διαθήκης καί ψηλαφοῦμε στίς πάμπολλες προφητεῖες καί προτυπώσεις τῆς Παλαιᾶς. Θά θυμίσω μόνο ἕνα περιστατικό, πού προτυπώνει τή γλυκαντική ἐνέργεια τοῦ σταυροῦ. ῾Ιστορεῖται στό βιβλίο τῆς ᾿Εξόδου (15,22-27)· Τρεῖς ἡμέρες μετά ἀπό τή διάβαση τῆς ᾿Ερυθρᾶς θαλάσσης, ἐνῶ οἱ ᾿Ισραηλίτες βρίσκονται στήν καρδιά τῆς μεγάλης ἐρήμου Σούρ καί μάταια λαχταροῦν νά δροσίσουν τά φρυγμένα χείλη τους μέ λίγο νερό, γίνονται μάρτυρες ἑνός θαυμαστοῦ σημείου· Τά πικρά νερά τῆς Μερρᾶ γλυκαίνουν καί ἀνακουφίζουν τόν ταλαιπωρημένο λαό, ὅταν ὁ προφήτης Μωυσῆς βυθίζει μέσα στήν πηγή ἕνα «ξύλον». Τό μυστηριῶδες αὐτό «ξύλον» εἶναι, κατά τούς πατέρες τῆς ᾿Εκκλησίας, ὁ τύπος τοῦ σταυροῦ.
Λάμπει καί φεγγοβολᾶ μές στούς αἰῶνες ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ, διότι ὁ ᾿Εσταυρωμένος «ἠγέρθη», ἀναστήθηκε, «λύσας θανάτου τά δεσμά». Τώρα ὁ σταυρός γίνεται ὁ γλυκασμός τῆς ζωῆς· διαλύει τό φαρμάκι της καί χύνει φῶς στά σκοτισμένα μονοπάτια της. ᾿Αντανακλᾶ τό φῶς τοῦ ἀναστημένου Χριστοῦ καί φωταγωγεῖ ὡς ἄλλος ἥλιος «ἅπασαν τήν κτίσιν». «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καί γῆ καί τά καταχθόνια», θά παιανίσει ὁ ἐκκλησιαστικός ποιητής, καί ὁ παιάνας του θά ἐπιβεβαιωθεῖ ἀπό ὅλους τούς πικραμένους καί πονεμένους τῆς γῆς, πού εὐεργετημένοι ὁμολογοῦν ὅτι «ἰδού, ἦλθε διά τοῦ σταυροῦ χαρά ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ».
* ῞Οπως τό «ξύλον» γλύκανε τά πικρά νερά τῆς Μερρᾶ, ἔτσι ὁ σταυρός ἐξουδετέρωσε τήν πικρία καί τήν τιμωρητική ἐξουσία τοῦ νόμου, τῆς παλαιᾶς διαθήκης. Καθώς ἐνστερνίζονται τό μυστήριο τοῦ σταυροῦ οἱ πρώην ὑπήκοοι τοῦ νόμου, ἀπελευθερώνονται ἀπό τήν καταδυνάστευση τοῦ νόμου, εἰσέρχονται στήν ἀναψυχή τῆς χάριτος καί πίνουν τό γλυκύ νάμα τῆς σωτηρίας, γεύονται τή δωρεά τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ.
* ῾Η πικραμένη ἀπό τήν ἁμαρτία καί τή διαφθορά θάλασσα τῶν ἐθνῶν, μέ τό ξύλο τοῦ σταυροῦ, τήν ἀπολυτρωτική θυσία τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, γλυκαίνει. Τά εἰδωλολατρικά ἔθνη συμφιλιώνονται μέ τόν Θεό, γίνονται υἱοί του, μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας τοῦ Χριστοῦ.
* ῾Η ἀνθρώπινη κακία, ἐκχύλισμα τῆς ἁμαρτίας, πού σάν πικρότατο ποτό φαρμακώνει τίς καρδιές καί διαποτίζει τό εἶναι μας, ἐξουδετερώνεται ἐπίσης μέ τή θυσία τοῦ Κυρίου. Διά τοῦ σταυροῦ ὁ Χριστός μᾶς συμφιλιώνει μέ τούς ἄλλους. Μᾶς μαθαίνει νά ἀνεχόμαστε, νά ὑπομένουμε, νά συγχωροῦμε, νά μεταποιοῦμε τήν κακία σέ ἀγαθότητα, τό μίσος σέ ἀγάπη. Μᾶς συμφιλιώνει πρωτίστως μέ τόν ἴδιο τόν ἑαυτό μας. Μεταβάλλει τήν κακή ἐπιθυμία σέ ἀγαθή, τήν ὑπερηφάνεια σέ ταπείνωση, τήν ἰδιοτέλεια σέ θυσία, τή φιληδονία σέ ἁγιότητα. Νεκρώνει τήν ἁμαρτία καί τήν καθιστᾶ ἀνενέργητη, ὅταν ὁ ἄνθρωπος μετανοεῖ καί διά τῶν μυστηρίων τῆς ᾿Εκκλησίας ἐμπιστεύεται τό φορτίο τῶν ἁμαρτιῶν του στή χάρη τοῦ σταυροῦ.
Περίτρανα μαρτυροῦν μές στούς αἰῶνες οἱ λυτρωμένοι τῆς γῆς ὅτι ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ «γλυκασμόν σωτηριώδη τοῖς βροτοῖς ἐναπέσταξεν». Μπολιασμένοι μέ τή φύτρα τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ἀποδέχονται πρόθυμα τόν προσωπικό τους σταυρό· Δέν ἀρνοῦνται τή ζωή, γνωρίζουν ὅμως νά τή θυσιάζουν χάριν τοῦ σταυροῦ. Δέν ἀποφεύγουν τόν κόπο. Δέν φοβοῦνται τή θυσία. ᾿Επιζητοῦν τήν ἄσκηση καί ἀποδέχονται τόν πόνο ὡς δῶρο πολύτιμο τοῦ Χριστοῦ, συμμετοχή στόν δικό του σταυρό. Ζοῦν καί κινοῦνται μέσα στόν κόσμο ὡς ἄλλου εἴδους ἄνθρωποι. ῎Ετσι διαχέουν στήν κοινωνία τό γλυκασμό τοῦ σταυροῦ κι ἀκόμη γίνονται καί οἱ ἴδιοι γλυκασμός τοῦ κόσμου.
Στέργιος Ν. Σάκκος
Ὁ λόγος τοῦ σταυροῦ
Ἀπ' ὅσα γράφει γιά τόν σταυρό τοῦ Χριστοῦ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, παίρνουμε ὁρισμένα στοιχεῖα πού μᾶς βοηθοῦν νά ἐμβαθύνουμε στό μυστήριο τοῦ σταυροῦ καί νά κατανοήσουμε τόν λόγο καί τό κήρυγμά του.
* «Ἵνα μή κενωθῇ ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ» (Α΄Κο 1,17). Ὑπάρχει κενός, ἄδειος, καί γεμάτος σταυρός. Τό περιεχόμενο πού τόν γεμίζει εἶναι τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀνάστασή του. Εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί ἡ δόξα του. Συγχρόνως ὅμως τό περιεχόμενο τοῦ σταυροῦ συνίσταται καί ἀπό τήν δική μας αὐταπάρνηση, τήν ὑπακοή καί τήν ταπείνωση. Μέ δυό λόγια, τό περιεχόμενο τοῦ σταυροῦ εἶναι τό περιεχόμενο τοῦ Εὐαγγελίου. Τότε κανείς ἀτενίζει τόν σταυρό, τόν ὑψώνει καί τόν τιμᾶ, ὅταν διαβάζει σ' αὐτόν ὅ,τι διαβάζει καί στό Εὐαγγέλιο. Διότι τό Εὐαγγέλιό του ὁ Χριστός τό ἔγραψε μέ τό αἷμα του πάνω στόν σταυρό. Γι' αὐτό ὁ σταυρός μπορεῖ ἀκόμη νά χαρακτηρισθεῖ ὡς τό συμβόλαιο τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί τό γραμμάτιο τό δικό μας. Περιέχει τί ὁ Θεός μᾶς προσφέρει καί τί ἐμεῖς τοῦ χρωστοῦμε.
* «Ἰουδαίοις μέν σκάνδαλον, Ἕλλησι δέ μωρίαν» (Α΄Κο 1,23). Οἱ Ἰουδαῖοι ζητοῦσαν «σημεῖον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ» γιά νά πιστεύσουν, νά κατεβεῖ π.χ. ὁ Ἠλίας μέ ἅρμα ἀπό τόν οὐρανό ἤ νά ἀνοίξουν τά οὐράνια, νά ἀναστηθοῦν οἱ νεκροί κ.ἄ. Κι ὅμως «σημεῖον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ» ἦταν ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ, διότι ἦταν «τό σημεῖον Ἰωνᾶ», ὁ θάνατος καί ἡ ἀνάσταση. Ἀλλά γιά τούς Ἰουδαίους, πού δέν μποροῦσαν νά φαντασθοῦν τόν Μεσσία τους σταυρωμένο καί ἐξευτελισμένο, ἦταν σκάνδαλο. Γιά τούς εἰδωλολάτρες, πού ζητοῦσαν φιλοσοφίες, ὁ σταυρός ἦταν μωρία, γελοῦσαν μαζί του καί τόν καταφρονοῦσαν. Ἐντούτοις, καί σήμερα ὑπάρχουν οἱ δύο ἀντίστοιχες μερίδες, πού ἤ σκανδαλίζονται ἤ κοροϊδεύουν τόν σταυρό τοῦ Χριστοῦ. Ἀπὀ τή μιά οἱ αἱρετικοί, ὅπως οἱ μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ, πού σάν τούς Ἰουδαίους δέν μποροῦν νά δεχθοῦν ὅτι ὁ σταυρός εἶναι τό ὄργανο τῆς σωτηρίας μας. Καί ἀπό τήν ἄλλη οἱ κουλτουριάρηδες τῆς ἐποχῆς μας, οἱ νεοειδωλολάτρες, μπορεῖ νά πιστεύουν στό πέταλο καί νά λατρεύουν τήν τύχη, θεωροῦν ὅμως ἀνοησία καί κουταμάρα τόν σταυρό. Μόνο γιά τούς πιστούς ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ εἶναι «Θεοῦ δύναμις καί Θεοῦ σοφία» (Α΄ Κο 1,24).
* «Ἐμοί δέ μή γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μή ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Γα 6,14). Ὁ σταυρός εἶναι καύχημα γιά τόν χριστιανό. Ἄλλοι καυχῶνται γιά τά πλούτη τους, γιά τήν δόξα τους, γιά τήν καταγωγή τους. Ὁ Παῦλος εἶχε κάποτε καύχημά του τά ἰουδαϊκά ἰδανικά, τήν ἀκριβῆ τήρηση τοῦ Νόμου, τόν ζῆλο γιά τήν πίστη τῶν πατέρων του. Ὅλα αὐτά ὅμως τά θεώρησε σκύβαλα, σκουπίδια, κόπρια, καί καύχημά του κράτησε μόνο τόν σταυρό. Διότι, πράγματι, ὁ κόσμος δέν σώθηκε καί δέν σώζεται οὔτε μέ φιλοσοφίες οὔτε μέ θρησκεῖες οὔτε μέ κατορθώματα οὔτε μέ ἀρετές, ἀλλά μέ τήν σταυρική θυσία τοῦ Χριστοῦ.
Στέργιος Σάκκος