Ἁγιολογικά
Ἀπό τίς διδαχές τοῦ Πατροκοσμᾶ
 
                                                                                      Γονεῖς!
    Δίδετε χριστιανικά ὀνόματα εἰς τά παιδιά σας.
 
    Καθώς ὁ ᾿Ιωακείμ καί ἡ ῎Αννα δέν ἐπροτίμησαν τό ἀρσενικόν ἀπό τό θηλυκόν, ἔτσι καί ἡ εὐγενία σας νά μήν προτιμᾶτε τά ἀρσενικά παιδιά σας ἀπό τά θηλυκά, διατί ὅλα τά πλάσματα τοῦ Θεοῦ εἶνε. Καθώς ὁ ᾿Ιωακείμ καί ἡ ῎Αννα ἔβγαλαν τήν Θεοτόκον τό ὄνομα μέ νόημα Μαρία, ὁμοίως καί ἡ εὐγενία σας, ὅταν βαπτίζετε τά παιδιά σας, νά τά ἐβγάνετε εἰς τό ὄνομα τῶν ῾Αγίων, ὁπού ἔχουμε νόημα. Μαρία θέλει νά εἰπῇ, κυρία, ὡσάν ὁπού ἔμελλεν ἡ Θεοτόκος νά γίνῃ βασίλισσα τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς καί πάσης νοητῆς καί αἰσθητῆς κτίσεως, νά παρακαλῇ διά τάς ἁμαρτίας μας. Νικόλαος τό ὄνομα λέγεται ἐκεῖνος ὁπού ἐνίκησε τούς λαούς, τούς δαίμονας, τά πάθη. Γεώργιος λέγεται γεωργημένον φυτόν, στολισμένον μέ καρπούς, μέ ἀρετάς χριστιανικάς. Παρασκευή λέγεται ἐκείνη πού ἑτοιμάσθη διά τόν Χριστόν.
 
Χριστιανική ἀνατροφή τῶν παιδιῶν
 
    Νά κάμῃς μίαν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, τῆς Παναγίας, τοῦ Προδρόμου, νά ἔχῃς καί τόν ἅγιον τοῦ παιδιοῦ σου. Καί ὅταν τό παιδίον σηκώνεται ἀπό τόν ὕπνον καί σοῦ γυρεύῃ ψωμί, μήν τοῦ δίδῃς, μόνον νά πάρῃς τό ψωμί, νά τό βάλῃς ἐμπρός εἰς τήν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ καί νά τοῦ εἰπῆς· ᾿Εγώ, παιδί μου, δέν ἔχω ψωμί· ὁ Χριστός ἔχει. Σήκω νά κάμῃς τόν σταυρόν σου, νά παρακαλέσωμε τόν ἅγιόν σου νά παρακαλέσῃ τόν Χριστόν νά σοῦ τό δώσῃ. Καί ἔτσι τό παιδίον παρακινεῖται διά τήν ἀγάπην τοῦ ψωμιοῦ καί, εὐθύς ὁπού ξυπνᾷ, τόν ἅγιόν του βλέπει. Βλέποντας τότε ὁ διάβολος τό παιδίον πώς ἔχει τήν ἐλπίδα του εἰς τόν Χριστόν καί εἰς τόν ἅγιόν του κατακαίεται καί φεύγει. Καί ἔτσι νά συνηθίζετε τά παιδιά σας, νά τά παιδεύετε ἀπό μικρά, διά νά συνηθίζουν εἰς τόν καλόν δρόμον.
    Καί ἄν θέλῃς νά ζήσῃ τό παιδίον, ἐγώ νά σέ εἴπω πῶς νά κάμῃς· νά κάμῃς τοῦ παιδιοῦ σου ἕνα φόρεμα καί ἄλλο ἕνα ἐκείνου τοῦ πτωχοῦ παιδιοῦ· καί διά τό χατίρι ἐκείνου τοῦ πτωχοῦ παιδιοῦ χαρίζει ὁ Θεός τήν ζωήν τοῦ παιδιοῦ σου. Καί νά ἀγαπᾷς τά πτωχά τά παιδιά καλύτερα ἀπό τά ἐδικά σου· εἰ δέ καί νά ζητᾷς πῶς νά δίνῃς τοῦ παιδιοῦ σου νά τρώγῃ καί νά πίνῃ καλά, νά ἔχῃ εὔμορφα φορέματα, καί δι’ ἐκεῖνο τό πτωχό νά μή σέ μέλῃ, αὔριο βλέπεις τό παιδί σου ἀποθαμένο καί καίγεται ἡ καρδιά σου. Καί ἐνῷ τό πτωχό, τό ξυπόλητο, τό γυμνό, τό πεινασμένο, τό καταφρονεμένο τό βλέπεις θρεμμένο καί εἶνε ὡσάν τό γουρουνόπουλο, καί τό ἐδικό σου γίνεται ὡσάν χτικιασμένο.
 
 
᾿Επ. Αὐγουστίνου Καντιώτη,
Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός.
Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς στήν παράδοση καί στά βιβλία


    Εἶναι στ᾿ ἀλήθεια περίεργο, παράξενο συνάμα καί πολύ διδακτικό τό γεγονός ὅτι τόν Κοσμᾶ τόν Αἰτωλό δέν τόν γνώρισα ἀπό τά βιβλία - ὅπως συμβαίνει μέ τήν πλειονότητα τῶν σπουδαίων ἱστορικῶν προσώπων - ἀλλά ἀπό τήν γιαγιά μου, ἀπό τίς διηγήσεις πού ἔλεγαν γι᾿ αὐτόν οἱ παλιοί καί ἀπό τήν παράδοση τοῦ λαοῦ. Γιά πολλά χρόνια ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἦταν σχεδόν ἄγνωστος στήν Παιδεία. ῾Η μορφή καί τό ἔργο του ἀπουσίαζαν ἀπό τά σχολικά βιβλία. ῾Ενάμιση ἤδη αἰώνα μετά ἀπό τήν ἀπελευθέρωση τοῦ ἔθνους μας δέν ἔβρισκε κανείς τίποτε γι᾿ αὐτόν στά ἐγχειρίδια τῆς ἱστορίας καί στά ἀναγνωστικά. Οὔτε τά ἐκκλησιαστικά βιβλία ἔκαναν λόγο γιά τήν μνήμη του. ῎Ετσι, τόν ἀγνοοῦσαν οἱ Νεοέλληνες. Ζοῦσε μόνο στίς μνῆμες τῶν γεροντοτέρων καί στούς θρύλους τῶν τόπων μας ὡς ἕνας δάσκαλος τοῦ Γένους, ὁ πάτερ Κοσμᾶς. Τό πέρασμά του ἄφησε τά ἀχνάρια του στήν ψυχή τοῦ λαοῦ καί δημιούργησε τέτοια ἐντύπωση, πού κύλησαν χρόνια, διάβηκαν δεκαετίες, αἰῶνες καί ὅμως οἱ ἄνθρωποι τό «ἀναθυμοῦνται καί ἀναρριγοῦν στήν μνήμη του». Ζωντανές μαρτυρίες τά σχολεῖα τά ὁποῖα ἵδρυσε, οἱ σταυροί πού ἔστησε, τά δένδρα τά μπολιασμένα ἀπό τά χέρια του, οἱ πλαγιές ὅπου κήρυξε, τά χωριά τά ὀνοματισμένα μέ τό δικό του ὄνομα, οἱ πλατεῖες καί τά μεσοχώρια, ὅπου συνομίλησε μέ τούς πονεμένους ραγιάδες, ἔχουν γράψει τήν ἱστορία του καί ἔχουν ἱστορήσει τήν προσωπικότητά του, πρίν ἀσχοληθεῖ μ᾿ αὐτόν ἡ ἐπίσημη ἱστορία.
    Τελευταῖα ὅμως τό ὄνομα καί τό ἔργο του γίνονται ὅλο καί πλατύτερα γνωστά, καθώς ὅλο καί περισσότερο ἀσχολοῦνται οἱ εἰδικοί μέ τήν μορφή του. Μόνο πού ὁρισμένοι γράφοντας γιά τόν Κοσμᾶ παρουσιάζουν ἕνα ἄλλο πρόσωπο, σύμφωνα μέ τήν πίστη τους καί τίς ἀντιλήψεις τους, καί παραθεωροῦν τόσο τίς διδαχές τοῦ ἁγίου ὅσο καί τίς ἀξιόπιστες πληροφορίες, πού μᾶς ἄφησαν γραπτῶς αὐτόπτες καί αὐτήκοοι μάρτυρες, πιστοί μαθητές τοῦ ἁγίου. ῎Ετσι, ἄλλοι παρουσιάζουν τόν Κοσμᾶ ὡς ἐπαναστάτη καί ἐθνεγέρτη καί τόν τοποθετοῦν δίπλα στόν Ρήγα Φεραῖο καί στόν Παπαφλέσσα. ῎Αλλοι ὡς κοινωνιστή, δημεγέρτη μέ τό πνεῦμα τῆς Γαλλικῆς ᾿Επαναστάσεως, χωρίς βέβαια νά σκέπτονται ὅτι αὐτή ἄρχισε δέκα χρόνια μετά τόν θάνατό του(!). ῎Αλλοι ὡς πολιτικό σοσιαλιστή ἤ μαρξιστή, ἀσχέτως ἄν ἦταν ἄγνωστα τότε καί τά ὀνόματα αὐτά. ῎Αλλοι ὡς δημοτικιστή, ὑπέρμαχο τῆς μαλλιαρῆς γλώσσας. ῎Αλλοι ὡς πράκτορα τῶν Ρώσων, πού εἶχε σχέση μέ τό κίνημα τοῦ ᾿Ορλώφ.
     ῾Ο ἅγιος Κοσμᾶς ὡς ἱεραπόστολος ἔκανε ἕνα κίνημα βαθύτερο, μονιμώτερο καί θετικώτερο ἀπ᾿ ὅ,τι ἄν ἐργαζόταν ἁπλῶς ὡς ἐθναπόστολος. Εἶναι ἐκεῖνος πού ἐξασφάλισε τό ἔδαφος, τίς προϋποθέσεις, ὥστε νά μπορέσει τό ἔθνος μας νά ἐξασφαλίσει τήν λευτεριά. ῞Οπως εἶχε καταντήσει τό Γένος στά χρόνια τοῦ Κοσμᾶ, δέν χρειαζόταν λευτεριά. Σκληρός ὁ λόγος ἀλλά ἀληθινός. Κι ἄν κάποιος μᾶς ἔδινε δῶρο τήν λευτεριά, πάλι θά τήν χάναμε καί θά πέφταμε σέ μία χειρότερη σκλαβιά. ᾿Αποδείχτηκε ἐξάλλου αὐτό μέ τήν λευτεριά πού ἀποκτήσαμε καί κινδυνεύσαμε νά τήν χάσουμε, διότι μᾶς ἔλειπε ἡ πνευματική ἀναγέννηση, ἡ πνευματική λευτεριά. ῎Εχουμε ἀνάγκη πρῶτα ἀπό τήν ἐλευθερία πού χαρίζει στήν ἀνθρωπότητα ὁ μεγάλος καί αἰώνιος ἐλευθερωτής ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστός, ὁ ὁποῖος διεκήρυξε· «Γνώσεσθε τήν ἀλήθειαν καί ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (᾿Ιω 8,32), καί ἔπειτα ἀπό τήν ἐθνική ἐλευθερία. Αὐτό ἀκριβῶς πίστευε ὁ ἅγιος Κοσμᾶς καί αὐτό ἔγινε ὁ κύριος στόχος τῆς διακονίας καί τῆς ἀποστολῆς του. Μ᾿ αὐτή τήν ἔννοια καί μ᾿ αὐτή τήν τοποθέτηση τῶν πραγμάτων ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἀποτέλεσε τήν πρώτη καί τήν ὑγιέστερη ρίζα γιά τήν ἀναγέννηση καί τήν ἀπελευθέρωση τοῦ Γένους μας. Σωστά ἡ ᾿Εκκλησία τόν ὀνομάζει ἰσαπόστολο, τόν τιμᾶ καί τόν βάζει δίπλα στόν ἀπόστολο Παῦλο.

Στ. Ν. Σάκκου,
῾Ο ἀπόστολος τοῦ σκλαβωμένου γένους.

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς
κατά τῆς πανθρησκείας


    Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς δίδασκε μέ παρρησία· «῞Ολαι αἱ πίστες εἶναι ψεύτικες. Τοῦτο ἐκατάλαβα ἀληθινόν, ὅτι μόνον ἡ πίστις τῶν ᾿Ορθοδόξων Χριστιανῶν εἶναι καλή καί ἁγία. Νά εὐφραίνεσθε ὅπου εἶσθε ᾿Ορθόδοξοι Χριστιανοί, καί νά κλαῖτε διά τούς ἀσεβεῖς καί τούς αἱρετικούς, πού περιπατοῦν εἰς τό σκότος».
    Θλιβερό τό φαινόμενο τῶν ἐξισλαμισμῶν στίς μέρες του τόν ἔβγαλε ἀπό τό μοναστήρι. Μέ τά πυρφόρα κηρύγματά του ἐν πολλοῖς τό ἀναχαίτισε. Δέν μπόρεσε ὅμως τό ἴδιο νά ἐργασθεῖ στά ῾Επτάνησα· οἱ ἀποικιοκράτες Βενετοί καί Φράγκοι ἐκτελοῦσαν πιστά τήν ἐντολή τοῦ πάπα· «Δέν πρέπει νά λησμονῶμεν ὅτι οἱ ῞Ελληνες δέν ἔχουσιν πίστιν... Ὅθεν δέον νά τούς μεταχειριζώμεθα ὡς ἄγρια θηρία, νά τούς ἀποσπῶμεν ὀδόντας καί ὄνυχας» (᾿Εγκ. πάπα Παύλου, 18ος αἰ.). ῾Ο Πατροκοσμᾶς ἔφθασε ἐκεῖ· βιαίως ὅμως ἐκδιώχθηκε, ἀποδεικνύοντας ἔτσι διαχρονικό τό λόγο «Καλύτερα... τούρκικο φακιόλι παρά παπική τιάρα».
    Στίς μέρες μας, καθώς διαγράφεται ἡ ὁριοθετική γραμμή πού οἱ Πατέρες ἔθεσαν μεταξύ ἀληθείας καί πλάνης, καί οἱ αἱρέσεις θεωροῦνται ἐκκλησίες -ἡ παπική μάλιστα χαρακτηρίζεται ἀδελφή- ἀποκτᾶ ἰδιαίτερη βαρύτητα ὁ λόγος του· «τόν Πάπα νά καταράσθε, διότι αὐτός θά εἶναι ἡ αἰτία».
    Πρόσφατα μέ ἀγωνία ἀκούσαμε ἀπό τόν πρόεδρο τῆς Γαλλίας, Νicola Sarkozy, ὅτι «῾Ο ἐξισλαμισμός τῆς Εὐρώπης εἶναι ἀναπόφευκτος». ᾿Επιβάλλεται, λοιπόν, ὅσο ποτέ νά ἐντρυφήσουμε στή διδασκαλία τοῦ Πατροκοσμᾶ, τόσο γιά νά ἀναχαιτίσουμε τόν ἐπερχόμενο ἐξισλαμισμό, ὅσο καί γιά νά ἀντισταθοῦμε στήν μασκοφόρα παναίρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ.


Ἀνάγκη ἀξίων ἱερέων


       Ἤθελα, χριστιανοί μου, νά εἶμαι πάντοτε μαζί σας, νά σᾶς λέγω πότε τό ἕνα, πότε τό ἄλλο· μά τί νά σᾶς κάμω, ὁπού εἶναι χιλιάδες χῶρες, ὅπου δέν ἤκουσαν λόγον Θεοῦ ποτέ καί μέ περιμένουν. Διά τοῦτο σᾶς παρακαλῶ, ἅγιοι ἱερεῖς, καί σᾶς παραγγέλλω νά φροντίσητε διά τούς κοσμικούς πῶς νά σωθῶσι καί ἐκεῖνοι καί σεῖς. ῾Ομοίως πάλιν οἱ κοσμικοί νά τιμᾶτε τούς ἱερεῖς σας· καί ἄν τύχῃ ἕνας ἱερεύς καί ἕνας βασιλεύς, τόν ἱερέα νά προτιμήσῃς· καί ἄν τύχῃ ἕνας ἱερεύς καί ἕνας ἄγγελος, τόν ἱερέα νά προτιμήσῃς, διότι ὁ ἱερεύς εἶναι ἀνώτερος ἀπό τούς ἀγγέλους. ῾Ο δέ ἱερεύς ὁπού θέλει τό καλόν του, νά διαβάσῃ τόν Νόμον, νά καταλάβῃ τό χρέος του. Διά τούς ἁγίους ἱερεῖς δέν ἔχω νά σᾶς πῶ τίποτε. ᾿Εγώ ἔχω χρέος, ὅταν ἀπαντήσω ἱερέα, νά σκύψω νά τοῦ φιλήσω τά χέρια καί νά τόν παρακαλέσω νά παρακαλῇ τόν Θεόν διά τάς ἁμαρτίας μου. Διότι ὅλος ὁ κόσμος νά παρακαλέσῃ τόν Θεόν δέν δύνανται νά τελειώσουν τά ῎Αχραντα Μυστήρια, καί ἕνας ἱερεύς, ἔστω καί ἁμαρτωλός, δύναται μέ τήν χάριν τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος νά τά τελειώσῃ.
         Λέγω μόνον ὅτι ὅστις θέλει νά γίνῃ ἱερεύς, πρέπει νά εἶναι καθαρός ὡς ἄγγελος· νά ἠξεύρῃ γράμματα νά ἐξηγῇ τό ἅγιον Εὐαγγέλιον. Καί ὅταν γίνῃ 30 χρονῶν καί τόν παρακαλέσουν οἱ κοσμικοί καί ὁ Δεσπότης, τότε νά γίνεται ἱερεύς, χωρίς νά δώσῃ χρήματα. Καί νά κατοικῇ πλησίον εἰς τήν ἐκκλησίαν, ὅποιαν ὥραν τόν ζητήσουν οἱ κοσμικοί νά τόν εὑρίσκουν. Νά στοχάζεται ποῖος εἶναι μαλωμένος μέ τήν γυναῖκά του, ποῖος ἀδελφός μέ τόν ἀδελφόν του, ποῖος γείτονας μέ τόν γείτονά του, νά τούς φέρῃ εἰς ἀγάπην, καί νά θυσιάζεται διά τό ποίμνιόν του. Καί ὅταν λειτουργῇ καί τελειώνῃ τό Εὐαγγέλιον, νά τό ἐξηγῇ εἰς τούς χριστιανούς, τί παραγγέλλει ὁ Χριστός νά κάμνουν. Καί νά στοχάζεται ὅτι οἱ φοῦντες, ὁπού εἶναι εἰς τό ἐπιτραχήλι, σημαίνουν τάς ψυχάς τῶν χριστιανῶν· καί ἄν χαθῇ μία ψυχή, ἔχει νά δώσῃ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως. Καί νά στοχάζεται ὅτι τό φαιλόνι ὁπού φορεῖ καί δέν ἔχει μανίκια, φανερώνει πώς ὁ ἱερεύς δέν πρέπει νά ἔχῃ χέρια νά ἀνακατώνεται εἰς τά κοσμικά πράγματα, ἀλλά νά ἔχῃ πάντοτε τόν νοῦν του εἰς τόν οὐρανόν. Καί ὅταν μαζεύῃ τό φαιλόνιον καί γίνεται ὡσάν δύο πτέρυγες, φανερώνει πώς ἄν κάμνῃ καλά ἔργα, ὡσάν ἄγγελος θά πετάξῃ νά ὑπάγῃ εἰς τόν παράδεισον. ῎Αν δέ εἶναι ἀνάξιος, ἀγράμματος, μολυσμένος μέ ἁμαρτίας, καί δίδῃ γρόσια, καί βάνῃ μεσίτας νά γίνῃ ἱερεύς, τότε μέ αὐτά ἀγοράζει τήν κόλασιν· καί ὅταν λέγῃ τό Εὐαγγέλιον, καί λέγῃ τόσα ψεύματα, ἀλλοίμονον εἰς ἐκεῖνον τόν ἱερέα.

 

(᾿Από τό βιβλίο τοῦ ἐπ. Αὐγουστίνου  Καντιώτου,  Κοσμᾶς  ὁ Αἰτωλός, σελ. 160-162).